से गुम्बाको सुन्दरता (निबन्ध — नियात्रा)

'से गुम्बाको सुन्दरता' युवराज नयाँघरे को नियात्रा (यात्रा वर्णन) हो। लेखक डोल्पाको जुफालबाट विदेशी र नेपाली गरी पन्ध्र-सोह्र जनाको टोलीसँग ठुलीभेरी, छेप्का, से फोक्सुन्डो ताल, लेखेढुङ्गा र ५,३०० मिटरको भन्ज्याङ पार गर्दै करिब १,३०० वर्ष पुरानो से गुम्बा पुग्छन्। बाटामा उनले उच्च हिमाली प्रकृति, बोन धर्म, चौँरी पालन, यार्चागुम्बा, स्याउको बेहाल बजार र हिमाली जनजीवनको कठिनाइ देख्छन्। "दुःखपछि सुख" को अनुभूति नै यस नियात्राको सार हो।

१५.१ नियात्रा विधाको परिचय र सार

नियात्रा भनेको यात्रा गर्दा देखेका ठाउँ, भेटेका मानिस, घटेका घटना र त्यसले मनमा पारेको प्रभावलाई क्रमबद्ध र कलात्मक रूपमा वर्णन गर्ने गद्य रचना हो। यसलाई यात्रा वर्णन पनि भनिन्छ।

नियात्राको विशेषता	'से गुम्बाको सुन्दरता' मा
प्रथम पुरुष (म, हामी)	"म केही दिन त्यतै अल्मलिएँ।"
स्थान र समयको क्रम	जुफाल → रूपगाड → छेप्का → बोरिङ → रिग्मो → फोक्सुन्डो → लेखेढुङ्गा → भन्ज्याङ → से गुम्बा
प्रकृतिको चित्रात्मक वर्णन	"निलो र निर्मल पानी", "निलाम्मे ताल", "हिउँ नै हिउँ बोकेको कान्जिरोवा"
स्थानीय जनजीवन र संस्कृति	बोन धर्म, लुङतर, चौँरी, यार्चागुम्बा, गुम्बाको जात्रा
लेखकको अनुभूति	स्याउ कुहिँदा "मन कटक्क भयो", ग्रन्थ देख्दा "मन ढक्क फुल्यो"
स्थानीय बोली	"तुमी पूरै डोल्पाली भया छौ बड्डा!"

यात्राको क्रम (सार)

1. जुफाल। उच्च हिमाली हावापानीमा घुलमिल हुन लेखक केही दिन जुफालमा बस्छन् र स्थानीय जीवनशैली, खानपान र संस्कृति बुझ्छन्।
2. रूपगाड र छेप्का। पहिलो रात ठुलीभेरी किनारमा ढुङ्गेनी पहरा र ओडारले घेरिएको रूपगाडमा टेन्ट टाँगियो। अर्को दिन सुलीगाड नाघेर छेप्कामा बास बसियो। फोक्सुन्डो तालबाट आएको निलो, सङ्लो नदी नै साथी बन्यो। बाटाभरि बोन धर्मका मन्त्र लेखिएका ढुङ्गा र पाँचरङ्गे पताका (लुङतर) देखिए। छेप्कामा राम्रो स्याउ फले पनि बजार नपाएर बारीमै कुहिएको देख्दा लेखकको मन कटक्क भयो।
3. फोक्सुन्डो नदीको किनार र बोरिङ। उकालो बाटो, गर्मी र चिसो बतास सहँदै टोली अघि बढ्यो; सामान बलिया खच्चडले बोके। चौथो दिन बोरिङमा बास बस्दा भरियाले यार्चागुम्बा टिप्ने ठाउँ र हिउँचितुवाको ओडार देखाए। जेठको आधाउता यार्चा टिप्न जाने चलन छ; आधा किरा र आधा बिरुवा मानिने यो ओखतीको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ठुलो माग छ, तर टिप्न जानेहरू अक्सिजनको कमी, भोक, जाडो र हिउँले जोखिममा पर्छन्।
4. खच्चड र खेदुवा। क्यामु, गोरी, डल्ली, चुइगम, पुन्टी, खैरी र काले नामका खच्चड नाम सुन्नासाथ टक्क अडिन्थे। खेदुवाहरू सिटी मारेर बटुवालाई सतर्क गराउँथे — अनकन्टारमा यही सूचनाको आधार थियो।
5. रिग्मो र से फोक्सुन्डो ताल। पाटनबाट कान्जिरोवा र नोर्बुकाङ हिमाल तथा फोक्सुन्डो छहरा देखिए। बोन धर्म मान्ने रिग्मो गाउँमा फापर र आलु फल्छन्; हरेक परिवारले १०–१२ चौँरी पाल्छन् — भालेलाई याक (भारी बोक्न, हलो जोत्न) र पोथीलाई नाक (दुधका लागि) भनिन्छ। लेखक चिसोमा पनि निलाम्मे ताल हेर्दै मन्त्रमुग्ध भएर बस्छन्।
6. लेखेढुङ्गा। दुई दिन तालमा बसेपछि टोली तालको किनारैकिनार हुँदै भोजपत्रको जङ्गल छिचोलेर लेखेढुङ्गा पुग्यो। हावा, घाम र धुलोले लेखकको अनुहार डढेर कालो भयो; खच्चड खेद्नेहरूले "तुमी पूरै डोल्पाली भया छौ बड्डा!" भनेर जिस्काए।
7. भन्ज्याङ। ४,२०० मिटरमाथि काँडेदार बुट्यान र खर्कमा बास; राति हावाले त्रिपाल उडाउलाजस्तो भयो। ५,३०० मिटरको भन्ज्याङबाट पूर्वतिर धौलागिरि र पुथा हिउँचुली, पश्चिमतिर सेलरी सुम्दो का अनौठा चुचुरा देखिए; ती चुचुराको १३ पटक परिक्रमा गरे मानसरोवर-कैलाश पुगेबराबर हुने स्थानीय विश्वास छ। लेक लाग्ने डरले टोली हिउँले भरिएको छोटो भिरबाट झर्‍यो; लेखक पटकपटक लडे।
8. से गुम्बा। दुई खोला मिसिने ठाउँमा रहेको से गुम्बामा पाँच-छ परिवार बस्छन्। गुम्बा करिब १,३०० वर्ष पुरानो, रातो रङले रङ्गाइएको र लुङतरले घेरिएको छ। भित्र छालाले मोरिएका प्राचीन बौद्ध ग्रन्थ छन्। मूल लामा निमा टासी लामाका अनुसार भदौमा जात्रा लाग्छ, हरेक १२ वर्षमा ठुलो पूजा र मेला लाग्छ र हरेक दुई वर्षमा लामा फेरिन्छन्। यहाँ पुगेर लेखकले "दुःखपछि सुखको अपार र अद्भुत अनुभव" गरे।

१५.२ यात्राको वर्णन, संस्कृति र अनुभूति

डोल्पाको उच्च हिमाली जीवनशैली

पक्ष	पाठमा वर्णन
धर्म	बोन धर्म र बौद्ध धर्म; मन्त्र लेखिएका ढुङ्गा, लुङतर, गुम्बा
पशुपालन	चौँरी (याक र नाक), च्याङ्ग्रा, भेडा
खेती	आलु, फापर; तल्लो भेगमा स्याउ
आम्दानी	पशुपालन, आलु खेती, यार्चागुम्बा सङ्कलन
यातायात	पैदल बाटो, खच्चडबाट ढुवानी
कठिनाइ	चिसो, हिउँ, लेक लाग्ने डर, भिर र साँघुरो बाटो, बजारको अभाव
चाडपर्व	से गुम्बामा भदौको जात्रा, १२ वर्षमा ठुलो पूजा र मेला

लेखकका अनुभूति

प्रसङ्ग	अनुभूति
बजार नपाएर कुहिएको स्याउ	दुःख, चिन्ता — "मन कटक्क भयो"
कष्टकर आपट्टे बाटो	डर — "धुकधुकी रोकिई रोकिई पाइला चाल्नुपर्थ्यो"
निलाम्मे से फोक्सुन्डो ताल	मन्त्रमुग्धता, आनन्द
हिउँ परेको भिरबाट झर्दा	त्रास — "छाती त्रासले भुलुकभुलुक भयो"
से गुम्बाका प्राचीन ग्रन्थ	गर्व — "मन ढक्क फुल्यो"
यात्राको अन्त्य	"दुःखपछि सुखको अपार र अद्भुत अनुभव"

व्याख्या — "उत्तरतिर हिउँचुलीको झन् बढ्ता खात र आलोक थियो।"

यो वाक्य युवराज नयाँघरेको नियात्रा 'से गुम्बाको सुन्दरता' बाट लिइएको हो। ५,३०० मिटरको भन्ज्याङमा पुगेपछि लेखक चारैतिर हिमाल हेर्छन्। पूर्वतिर धौलागिरि र पुथा हिउँचुली सुन्दर देखिन्छन्, तर उत्तरतिरका हिमशृङ्खलामा हिउँको थुप्रो (खात) अझ धेरै र घामको उज्यालो (आलोक) अझ चम्किलो थियो। सेता हिउँमा घाम परेर टल्केको दृश्यले लेखकलाई चकित बनायो। यस वाक्यमा उच्च हिमाली प्रकृतिको भव्यता, उज्यालो र पवित्रता झल्किन्छ; लामो कष्टकर यात्रापछि पाएको यो दृश्य लेखकका लागि पुरस्कारजस्तै थियो।

सन्देश। नेपालका दुर्गम हिमाली क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक सम्पदा र अनौठो जनजीवनले भरिपूर्ण छन्; तर ती ठाउँमा बजार, यातायात र स्वास्थ्यको व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। कठिनाइ पार गरेपछि मात्र साँचो आनन्द मिल्छ।

१५.३ भाषिक संरचना: पदसङ्गति र वाक्य शुद्धीकरण

(क) संरचनाका आधारमा वाक्य

वाक्य	पहिचान	उदाहरण
सरल	एउटै समापिका क्रिया	हजुरबुबा पत्रिका पढ्नुहुन्छ।
संयुक्त	दुई वा बढी स्वतन्त्र वाक्य र, अनि, तर, वा जस्ता संयोजकले जोडिएका	उहाँले समाचार थाहा पाउनुभएछ अनि हामीलाई सुनाउनुभयो।
मिश्र	एउटा प्रधान र एउटा आश्रित उपवाक्य; जब…तब, यदि…भने, जो…त्यो, किनभने, कि	जब उहाँले नौला समाचार थाहा पाउनुहुन्छ तब हामीलाई सुनाउनुहुन्छ।

मूल वाक्य	निर्देशन	परिवर्तित वाक्य
उषाले परीक्षा दिइन् अनि सफल भइन्।	सरल	उषा परीक्षा दिएर सफल भइन्।
हिउँद लाग्छ। हिमाल सेताम्मे देखिन्छ।	संयुक्त	हिउँद लाग्छ र हिमाल सेताम्मे देखिन्छ।
आकाशमा बादल मडारियो। असिनापानी पर्‍यो।	मिश्र	जब आकाशमा बादल मडारियो तब असिनापानी पर्‍यो।
जब गाउँमा एम्बुलेन्सको सुविधा हुन थाल्यो तब गाउँले खुसी भए।	सरल	गाउँमा एम्बुलेन्सको सुविधा हुन थालेपछि गाउँले खुसी भए।
आमा बजार जानुभएछ। आमाले किनमेल गर्नुभएछ।	संयुक्त	आमा बजार जानुभएछ र किनमेल गर्नुभएछ।
वीरमान तरकारी फलाउँछन्। वीरमान पैसा कमाउँछन्।	मिश्र	जब वीरमान तरकारी फलाउँछन् तब पैसा कमाउँछन्।

(ख) संश्लेषण र विश्लेषण

छोटा-छोटा धेरै वाक्यलाई जोडेर एउटै वाक्य बनाउनु संश्लेषण; लामो वाक्यलाई छोटा सरल वाक्यमा फुटाउनु विश्लेषण हो।

(ग) पदयोग र पदसङ्गति

नामपछि आउने विभक्ति (ले, लाई, मा, को, बाट), बहुवचनको हरू, नामयोगी (सँग, अनुसार, बाहेक, सम्म, तिर, भन्दा) र क्रियामा जोडिने नु, नुहोस्, नुपर्छ अघिल्लो शब्दसँग जोडेर लेखिन्छन्। यसलाई पदयोग भनिन्छ।

अशुद्ध (छुट्याएर लेखिएको)	शुद्ध (पदयोग)
सबै साथीहरू आ आफ्नै काम मा व्यस्त छन्।	सबै साथीहरू आआफ्नै काममा व्यस्त छन्।
आज मामा हरू हाम्रो घरमा आउनु हुन्छ।	आज मामाहरू हाम्रो घरमा आउनुहुन्छ।
तपाईँ सँग कति रुपियाँ छ?	तपाईँसँग कति रुपियाँ छ?
विद्यालयको नियम अनुसार काम गर्नु पर्छ।	विद्यालयको नियमअनुसार काम गर्नुपर्छ।
बुबा बाहेक सबै जना आउनु भयो।	बुबाबाहेक सबै जना आउनुभयो।

पदसङ्गति। वाक्य शुद्ध गर्दा कर्ता र क्रियाको लिङ्ग, वचन, पुरुष र आदर पनि मिलाउनुपर्छ: "हजुरबुबा पत्रिका पढ्छ" ✗ → "हजुरबुबा पत्रिका पढ्नुहुन्छ" ✓ (आदर); "विद्यार्थीहरू घर फर्कियो" ✗ → "विद्यार्थीहरू घर फर्किए" ✓ (वचन)।

१५.४ शब्दभण्डार: शब्दार्थ

शब्द	अर्थ
सदरमुकाम	जिल्ला वा प्रदेशको मुख्य प्रशासनिक स्थल (डोल्पाको सदरमुकाम दुनै)
पाटन	पहाडबिचको अर्धसम वा समथर मैदान
दौँतरी	दौँतर्या, बराबर उमेरको साथी
भन्ज्याङ	पहाडका दुई चुलीबिचको होचो ठाउँ, पास
मन्त्रमुग्ध	रूप, गुण वा कलाले लट्ठ परेको
खर्क	गाईवस्तु चराउन र गोठ राख्न छाडिएको लेकको जग्गा
आपट्टे	कठिन
पताका	झन्डा
तेर्पे	अलि अलि भिरालो वा उकालो
उखरमाउलो	घामको चर्को, पोल्ने राप
जख्खड	निकै ठुलो
हबिगत	बिग्रँदो, नाजुक अवस्था
जब्बरे	दरो, मजबुत
अरिमट्ठे	साह्रो, कडा
उबडखाबड	खाल्डाखुल्डी परेको
अद्भुत	अनौठो, आश्चर्यजनक
अगणित	गन्न नसकिने, अत्यधिक
अमूल्य	मोल गर्न नसकिने, अनमोल
अनकन्टार	एकान्त, मानिस कम पुग्ने ठाउँ
सिरेटो	मुटु छेड्ने चिसो बतास
छहरा	पहराबाट झर्ने पानीको धारा
बोन धर्म	तन्त्रमन्त्रमा विश्वास गरिने हिमाली क्षेत्रको पुरानो धर्म
लुङतर	मन्त्र लेखिएका पाँचरङ्गे पताका

पदावलीको वाक्यमा प्रयोग। "भिरको बाटामा होसियारीसाथ पाइला चाल्नु पर्छ।" "झमक्क साँझ परेपछि हामी गाउँ पुग्यौँ।" "चिसो बतासले सबै सिउसिउ गर्दै हिँडे।" "हिमाली खोला प्रमत्त पारा मा बग्दै थियो।"

१५.५ स्वतन्त्र नियात्रा लेखन

ढाँचा। (१) आरम्भ — कहाँ, कहिले, किन र कोसँग यात्रा; (२) यात्राक्रम — ठाउँअनुसार बाटो, दृश्य र घटना; (३) गन्तव्यको वर्णन — प्रकृति, संस्कृति, मानिस; (४) अनुभूति — रमाइलो, डर, आश्चर्य; (५) निष्कर्ष — यात्राबाट सिकेको कुरा। चित्रात्मक विशेषण (निलाम्मे, सेताम्मे) र अनुकरणात्मक शब्द (सिउसिउ, हुहुरी) ले वर्णन जीवन्त बनाउँछन्।

सुनाइ पाठ १५। यो सुनाइ सिरुवा पर्व सम्बन्धी छ। सुन्दा पर्व मनाउने जाति, उनीहरूको थातथलो, शुभकामना आदानप्रदान गर्ने तरिका, लगाइने वस्त्र र मेला लाग्ने ठाउँ टिप्नुहोस्; ठिक-बेठिक छुट्याउँदा ठाउँ र दिनका विवरणमा विशेष ध्यान दिनुहोस्।

पाठको सार

• 'से गुम्बाको सुन्दरता' युवराज नयाँघरेको नियात्रा हो; यात्रा डोल्पाको जुफालबाट से गुम्बासम्मको छ।
• बाटामा ठुलीभेरी, छेप्का, बोरिङ, रिग्मो, से फोक्सुन्डो ताल, लेखेढुङ्गा र ५,३०० मिटरको भन्ज्याङ पर्छन्।
• बोन धर्म, लुङतर, चौँरी (याक-नाक), यार्चागुम्बा, बजार नपाएको स्याउ — डोल्पाली जीवनका झलक।
• से गुम्बा: करिब १,३०० वर्ष पुरानो, दुई खोलाको सङ्गममा, छालाले मोरिएका प्राचीन ग्रन्थ, भदौमा जात्रा, १२ वर्षमा ठुलो पूजा, दुई वर्षमा लामा फेरिने।
• नियात्रा: प्रथम पुरुष, ठाउँगत क्रम, चित्रात्मक वर्णन, अनुभूति।
• व्याकरण: सरल-संयुक्त-मिश्र वाक्य, संश्लेषण-विश्लेषण, पदयोग र पदसङ्गति।

अभ्यास

समूह क — वस्तुगत प्रश्न (१ अङ्क)

1. 'से गुम्बाको सुन्दरता' का लेखक को हुन्? [1] (क) महेशविक्रम शाह (ख) युवराज नयाँघरे (ग) प्रह्लाद पोखरेल (घ) भूपी शेरचन
2. डोल्पाको सदरमुकाम कुन हो? [1] (क) जुफाल (ख) दुनै (ग) छेप्का (घ) रिग्मो
3. बजार नपाएर कहाँ स्याउ कुहिएको थियो? [1] (क) छेप्का (ख) बोरिङ (ग) लेखेढुङ्गा (घ) से गुम्बा
4. से गुम्बा करिब कति वर्ष पुरानो छ? [1] (क) ३०० (ख) ८०० (ग) १,३०० (घ) २,६००
5. दुधका लागि पालिने पोथी चौँरीलाई के भनिन्छ? [1] (क) याक (ख) नाक (ग) झोपा (घ) च्याङ्ग्रा
6. "जब बादल मडारियो तब पानी पर्‍यो" कस्तो वाक्य हो? [1] (क) सरल (ख) संयुक्त (ग) मिश्र (घ) प्रश्नवाचक

समूह क का उत्तर

१. (ख) युवराज नयाँघरे।

२. (ख) दुनै।

३. (क) छेप्का।

४. (ग) करिब १,३०० वर्ष (२,६०० वर्ष लुम्बिनीसँग सम्बन्धित हो)।

५. (ख) नाक; भालेलाई याक भनिन्छ।

६. (ग) मिश्र — जब…तब ले आश्रित उपवाक्य जोडेको।

समूह ख — छोटो उत्तर (२ अङ्क)

1. से फोक्सुन्डो तालबाट खसेको पानी कस्तो थियो? [2]
2. यार्चागुम्बा के हो र यसको सङ्कलनमा के जोखिम छ? [2]
3. से गुम्बाका कुनै चार विशेषता लेख्नुहोस्। [2]
4. पदयोग गरी शुद्ध पार्नुहोस्: (क) तपाईँ सँग कति रुपियाँ छ? (ख) बुबा बाहेक सबै जना आउनु भयो। [2]

समूह ख का उत्तर

१. से फोक्सुन्डो तालबाट खसेको पानी सङ्लो, सफा, निलो र निर्मल थियो; त्यो नदी भएर कञ्चन लहरसाथ बग्थ्यो। लेखकको टोली त्यही नदीलाई साथी (दौँतरी) बनाएर किनारैकिनार हिँड्यो।

२. यार्चागुम्बा एक किसिमको किरामा ढुसी उम्रेर बनेको, आधा किरा र आधा बिरुवा मानिने नामी ओखती हो; अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा यसको ठुलो माग छ। जेठको आधाउता उच्च लेकमा टिप्न जानेहरू अक्सिजनको कमी, भोक, जाडो र हिउँले जोखिममा पर्छन्; कतिपय चिन्न नसकेर रित्तै फर्किन्छन्।

३. (क) करिब १,३०० वर्ष पुरानो; (ख) दुई खोला मिसिने ठाउँमा, पाँच-छ परिवारको बस्ती; (ग) रातो रङले रङ्गाइएको, वरिपरि लुङतर; (घ) छालाले मोरिएका प्राचीन बौद्ध ग्रन्थ; (ङ) भदौमा जात्रा र हरेक १२ वर्षमा ठुलो पूजा र मेला; (च) हरेक दुई वर्षमा लामा फेरिने नियम। (कुनै चार)

४. (क) तपाईँसँग कति रुपियाँ छ? (ख) बुबाबाहेक सबै जना आउनुभयो।

समूह ग — लामो उत्तर (४ अङ्क)

1. 'से गुम्बाको सुन्दरता' नियात्राको सार लेख्नुहोस्। [4]
2. डोल्पाको उच्च हिमाली क्षेत्रको जीवनशैलीको वर्णन गर्नुहोस्। [4]
3. 'अविस्मरणीय यात्रा' शीर्षकमा यात्रा वर्णन लेख्नुहोस्। [4]

समूह ग का उत्तर

१. लेखक डोल्पाको जुफालमा केही दिन हावापानीमा घुलमिल भएर टोलीसहित से गुम्बातर्फ लाग्छन्। पहिलो रात ठुलीभेरी किनारको रूपगाड र अर्को रात छेप्कामा बस्छन्, जहाँ बजार नपाएर स्याउ कुहिएको देखेर दुःखी हुन्छन्। बाटाभरि बोन धर्मका मन्त्र लेखिएका ढुङ्गा र लुङतर देखिन्छन्। चौथो दिन बोरिङमा यार्चागुम्बाबारे थाहा पाउँछन्। अनुशासित खच्चड, हिउँ, भिर र उकालो पार गर्दै रिग्मो गाउँ र निलाम्मे से फोक्सुन्डो ताल पुग्छन्, जहाँ याक र नाक पालिन्छन्। त्यसपछि भोजपत्रको जङ्गल हुँदै लेखेढुङ्गा, खर्क र ५,३०० मिटरको भन्ज्याङ पार गर्छन्; त्यहाँबाट धौलागिरि, पुथा हिउँचुली र सेलरी सुम्दो देखिन्छन्। हिउँले भरिएको भिरमा लड्दै-पड्दै झरेर अन्त्यमा करिब १,३०० वर्ष पुरानो, प्राचीन ग्रन्थ भएको से गुम्बा पुग्छन् र दुःखपछिको सुखको अपार अनुभव गर्छन्।

२. डोल्पाको उच्च हिमाली जीवन कठिन तर आत्मनिर्भर छ। (क) धर्म-संस्कृति: बोन र बौद्ध धर्म मानिन्छ; गुम्बा, मन्त्र लेखिएका ढुङ्गा र लुङतर संस्कृतिका पहिचान हुन्; से गुम्बामा भदौमा जात्रा लाग्छ। (ख) पशुपालन र खेती: हरेक परिवारले १०–१२ चौँरी पाल्छन्; याकले भारी बोक्छन् र हलो जोत्छन्, नाकबाट दुध पाइन्छ; आलु र फापर फल्छन्। (ग) आम्दानी: चौँरी, च्याङ्ग्रा, भेडा पालन, आलु खेती र यार्चागुम्बा सङ्कलन। (घ) यातायात र कठिनाइ: सडक छैन; पैदल र खच्चडबाट ढुवानी हुन्छ; चिसो, हिउँ, लेक लाग्ने डर र बजारको अभाव छ — त्यसैले स्याउजस्ता उत्पादन बारीमै कुहिन्छन्। यस्तो कठिन परिवेशमा पनि त्यहाँका मानिस मिहिनेती, धार्मिक र प्रकृतिसँग घुलमिल भएर बाँचेका छन्।

३. मूल्याङ्कनका बुँदा: शीर्षक र आरम्भमा यात्राको ठाउँ, समय र साथी; ठाउँगत क्रममा बाटाको वर्णन; गन्तव्यको प्रकृति, संस्कृति र मानिसको चित्रात्मक वर्णन; लेखकका भावना (रमाइलो, डर, आश्चर्य); अन्त्यमा सिकाइ। प्रथम पुरुष र भूतकाल मिलाएर करिब २०० शब्दमा लेख्नुहोस्।

वस्तुगत अभ्यास

सही उत्तर छान्नुहोस्। [5×1=5]

१. 'से गुम्बाको सुन्दरता' कुन विधाको रचना हो? (क) दैनिकी (ख) नियात्रा (ग) जीवनी (घ) कथा

२. मन्त्र लेखिएका पाँचरङ्गे पताकालाई के भनिन्छ? (क) लुङतर (ख) खर्क (ग) पाटन (घ) छहरा

३. से गुम्बा जाने बाटामा परेको भन्ज्याङको उचाइ कति थियो? (क) ४,२०० मिटर (ख) ५,३०० मिटर (ग) ६,३०० मिटर (घ) ८,००० मिटर

४. "उषाले परीक्षा दिइन् अनि सफल भइन्" को सरल वाक्य — (क) उषा परीक्षा दिएर सफल भइन्। (ख) जब उषाले परीक्षा दिइन् तब सफल भइन्। (ग) उषाले परीक्षा दिइन्। उनी सफल भइन्। (घ) उषा सफल भइन् किनभने परीक्षा दिइन्।

५. शुद्ध वाक्य कुन हो? (क) विद्यालयको नियम अनुसार काम गर्नु पर्छ। (ख) विद्यालयको नियमअनुसार काम गर्नुपर्छ। (ग) विद्यालयको नियमअनुसार काम गर्नु पर्छ। (घ) विद्यालय को नियम अनुसार कामगर्नुपर्छ।

वस्तुगत अभ्यासका उत्तर

१. (ख) नियात्रा।

२. (क) लुङतर।

३. (ख) ५,३०० मिटर।

४. (क) — एउटै समापिका क्रिया 'भइन्'।

५. (ख) — 'अनुसार' र 'पर्छ' अघिल्लो पदसँग जोडिएका।