नेपाली: नमुना प्रश्नसेट र सम्भावित प्रश्न

समूह क। १. खोलाको किनारैकिनार। २. असारमा खोला बढी पुल डुब्ने हुँदा। ३. श्रमदान गरी काठको साँघु हालेका थिए। ४. कविता। ५. जुन्को ताबेई। ६. विद्या + आलय। ७. तत्सम। ८. अवनति। ९. मिति र वार। १०. व्यापार घाटा।

समूह ख। ११. लक्ष्य स्पष्ट भए र निरन्तर परिश्रम गरे अभावमा पनि सपना पूरा हुन्छ। १२. जीवनी अर्कोले तृतीय पुरुषमा लेख्छ र तटस्थ मूल्याङ्कन हुन्छ; आत्मकथा स्वयंले प्रथम पुरुषमा लेख्छ र आत्मानुभूति प्रधान हुन्छ। १३. सीताद्वारा गीत गाइयो। १४. सानो वस्तु 'एकजोर जुत्ता' कथाभरि इच्छा, अभाव र संवेदनाको प्रतीक बनेको छ; शीर्षकले त्यही केन्द्रीय वस्तुलाई जनाउँछ, त्यसैले सार्थक छ। १५. रातो — विशेषण; फूल — नाम; सुन्दर — विशेषण; छ — क्रिया। १६. तत्सम: सूर्य, जल; तद्भव: सूरज, हात। १७. प्रकृति जीवनको आधार हो; यसको संरक्षण प्रत्येक पुस्ताको कर्तव्य हो। १८. "के तिमी हिजो विद्यालय आएनौ?" भनी शिक्षकले सोध्नुभयो। १९. विदेशमा काम गरी स्वदेश पठाइने रकम — विप्रेषणले धेरै परिवारको जीवनस्तर सुधारेको छ। २०. संवादमा दुई वा बढी पात्रको कुराकानी; मनोवादमा एउटै पात्रको मनभित्रको कुराकानी।

समूह ग। २१. ढाँचा — ठेगाना, मिति, 'श्री प्रधानाध्यापकज्यू', विषय: शैक्षिक भ्रमणको अनुमति सम्बन्धमा, सम्बोधन, अन्त्यमा 'निवेदक' सहित नाम-कक्षा। विषयवस्तु — गन्तव्य र शैक्षिक औचित्य, मिति, विद्यार्थी सङ्ख्या, संरक्षक शिक्षक, खर्चको व्यवस्था, सुरक्षाको प्रतिबद्धता। २२. विशेषता — जन्मसिद्ध, सर्वव्यापी, हस्तान्तरण गर्न नमिल्ने, अविभाज्य। विद्यार्थीको भूमिका — आफ्नो र अरूको अधिकारबारे जानकारी राख्ने, विद्यालयमा भेदभाव र हिंसाविरुद्ध बोल्ने, बालविवाह र बालश्रमबारे सचेतना फैलाउने, कर्तव्य पनि निर्वाह गर्ने। २३. ढाँचा पूरा; समस्या (कहाँ, कति समयदेखि, कति घरधुरी), प्रभाव (दुर्गन्ध, झिँगा, नाली जाम, रोगको जोखिम), कारण, अनुरोध (नियमित सङ्कलन, स्रोतमै छुट्याउने, बजारमा फोहोरदानी, जरिवाना)। २४. सङ्घर्ष — 'महिलाले सक्दिनन्' भन्ने सोचसँगको लडाई, सन् १९६९ मा महिला आरोहण समूहको स्थापना, ६,३०० मिटरमा हिमपहिरो, त्यसपछि सन् १९७५ मे १६ मा सगरमाथा आरोहण। योगदान — महिला आरोहणको बाटो खोल्नु, सातै महादेशका उच्चतम शिखर आरोहण, पछिल्ला वर्षमा सफाई अभियान र विद्यार्थीसँगको आरोहण। २५. मिति र वार माथि; प्रथम पुरुष; भूतकाल; नतिजाको प्रतीक्षा, थाहा पाएको क्षण, परिवारको प्रतिक्रिया, र अन्त्यमा आफ्नो अनुभूति तथा अबको योजना।

समूह क। १. पानी जम्ने; हिउँ पगाली पानी बनाउनुपर्ने। २. सौर्य प्यानल (सौर्य ऊर्जा)। ३. तीन महिना। ४. नियात्रा (निबन्ध)। ५. संवाद। ६. अन्य भाषाबाट नेपालीमा आएका शब्द — किताब, अदालत। ७. असफल। ८. 'श्री सम्पादकज्यू'। ९. अजम्बरी, मर्न नसक्ने। १०. वि.सं. २०१३।

समूह ख। ११. पहाडी गाउँ, खोला, गरा र वनले घेरिएको ग्रामीण परिवेश, जहाँ जीवन खोला र खेतीसँग जोडिएको छ। १२. यात्रामा देखेको ठाउँ, मानिस र संस्कृतिको वर्णन; लेखक स्वयं सहभागी हुने हुँदा प्रथम पुरुषमा लेखिने। १३. शिक्षकले प्रश्न सोधे। १४. विदेशको कमाइसँग पीडा पनि छ; स्वदेशमै स्रोत र सम्भावना छ, त्यसैले श्रम आफ्नै माटोमा लगाउनुपर्छ। १५. महा + ईश्वर; राम + अयन। १६. देश वा समाजका लागि ज्यान अर्पण गर्ने व्यक्ति — सहिदको त्यागले हामीले स्वतन्त्रता पाएका छौँ। १७. ठेगाना र मिति; विषय; सम्बोधन; हस्ताक्षरसहित नाम र पद (कलेवर पनि)। १८. उनी — सर्वनाम; हिजो — क्रियायोगी (काल); छिटो — क्रियायोगी (रीति); आए — क्रिया। १९. नमुना: "आज फेरि त्यही झ्यालमा बसेर पर्खिरहेछु… आमा आउने बस अबेर भयो, मनमा बेचैनी बढ्दै छ।" २०. स्वदेशी उत्पादन बढाउने; जलविद्युत् उत्पादनले पेट्रोलियम आयात घटाउने (प्रशोधनसहित निर्यात बढाउने पनि)।

समूह ग। २१. जन्म र पारिवारिक पृष्ठभूमि; अध्ययन र वेदप्रतिको रुचि; वेदको नेपाली व्याख्या र लेखन; सामाजिक कुरीतिविरुद्धको अभियान; समाजमा उनको योगदानको मूल्याङ्कन र हामीले लिनुपर्ने शिक्षा। २२. ढाँचा पूरा — ठेगाना, मिति, 'श्री वडा अध्यक्षज्यू', विषय: बाटो मर्मत सम्बन्धमा, अन्त्यमा निवेदक। विषयवस्तु — बाटोको लम्बाई र अवस्था, कति घरधुरी प्रभावित, वर्षामा हिलो र हिउँदमा धूलो, एम्बुलेन्स र विद्यार्थीको कठिनाई, अनुरोध र सहकार्यको प्रस्ताव (श्रमदान)। २३. भूमिका — विप्रेषणमा आधारित अर्थतन्त्र। अवसरका पक्ष — आम्दानी, सीप, गरिबी न्यूनीकरण। बाध्यताका पक्ष — स्वदेशमा रोजगारीको अभाव, जोखिमपूर्ण काम, पारिवारिक विखण्डन, दक्ष जनशक्तिको पलायन। निष्कर्ष — स्वदेशमा रोजगारी सिर्जना, सुरक्षित र मर्यादित वैदेशिक रोजगारी, फर्केकाको सीप र पुँजी स्वदेशमै लगाउने नीति। २४. कविताको भाव; सहिदको त्यागको अर्थ; हाम्रो कर्तव्य — स्वतन्त्रता र अधिकारको सदुपयोग, कानुनको पालना, एकता र सहिष्णुता, र देश निर्माणमा इमानपूर्वक योगदान। २५. विद्यालयको नाम, सूचना शीर्षक, मिति; वार्षिकोत्सवको मिति, समय, स्थान; कार्यक्रमको स्वरूप र सहभागिता; नाम दर्ता गर्ने अन्तिम मिति; अन्त्यमा पद र हस्ताक्षर।

समूह क। १. महिला। २. करिब बीस किलो। ३. सुकाइ, मुल्चाइ र वर्गीकरण। ४. मनोवाद (रूपक)। ५. कथा। ६. अनादर। ७. एघार। ८. लेखकको विचार र दृष्टिकोण। ९. संयुक्त राष्ट्र सङ्घ। १०. पूरा भएको, मूर्त रूप पाएको।

समूह ख। ११. कथामा कथानक, पात्र र घटनाक्रम हुन्छ; निबन्धमा लेखकको विचार र विश्लेषण प्रधान हुन्छ। १२. मातृभूमि र कर्तव्यप्रतिको निष्ठा; त्याग र साहसको महत्त्व। १३. हामीद्वारा विद्यालय सफा गरियो। १४. प्रबन्धमा तथ्य र आँकडाको विश्लेषण; निबन्धमा विचार र अनुभूति। १५. त्यो — सर्वनाम/निर्देशक विशेषण; सानो — विशेषण; बच्चा — नाम; मीठो — क्रियायोगी; हाँस्यो — क्रिया। १६. जन्मसिद्ध; सर्वव्यापी (हस्तान्तरण गर्न नमिल्ने पनि)। १७. वाह! कति सुन्दर दृश्य! १८. दैनिकी एक दिनको भोगाइ मिति र वारसहित लेखिने; नियात्रा यात्राको क्रमिक अनुभव र ठाउँको वर्णन। १९. भ्रमण र घुमफिरका लागि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ जाने क्रिया — पर्यटनले नेपालमा रोजगारी सिर्जना गरेको छ। २०. संस्थाको नाम; 'सूचना' शीर्षक र मिति; विषयवस्तु (के, कहिले, कहाँ, कसलाई); पद र हस्ताक्षर।

समूह ग। २१. भूमिका — अनुशासन भनेको नियमको पालना र आत्मसंयम। महत्त्व — समयको सदुपयोग, पठनपाठनमा एकाग्रता, स्वास्थ्य र सम्बन्धमा सुधार, भविष्यको चरित्र निर्माण। अनुशासनहीनताका असर। उपाय — दिनचर्या, लक्ष्य, सङ्गत, शिक्षक-अभिभावकसँगको संवाद। निष्कर्ष। २२. विद्यालयको भूमिका — वृक्षरोपण र त्यसको स्याहार, फोहोर छुट्याउने अभ्यास, कम्पोस्ट, सफाई दिवस, इको क्लब, पानीको मितव्ययी प्रयोग, वातावरण शिक्षा र समुदायसम्म सन्देश। २३. ढाँचा — ठेगाना, मिति, पसलको नाम-ठेगाना, विषय: पाठ्यपुस्तक माग सम्बन्धमा, कलेवरमा पुस्तकको नाम, कक्षा, प्रति सङ्ख्या, ढुवानी र भुक्तानीको व्यवस्था, पाउनुपर्ने मिति; अन्त्यमा नाम र पद। २४. सारांश — मुख्य पात्रको लक्ष्य, अभाव, सङ्घर्ष र उपलब्धिको क्रम। शिक्षा — लगन र निरन्तरता; अभावलाई बहाना नबनाउनु; परिवार र शिक्षकको सहयोगको महत्त्व। २५. बिहानको समयको वर्णन — कुहिरो, पहिलो गाडी, चिया पसलको बास्ना, मन्दिरको घण्ट, धारामा पालो कुर्ने लाइन, विद्यालय जाने बालबालिका; वर्तमान कालको प्रयोग; अन्त्यमा त्यो समयप्रतिको आफ्नो अनुभूति।